W testach penetracyjnych niezwykle przydatna jest znajomość poleceń systemu Linux, między innymi podczas rekonesansu, enumeracji, eskalacji uprawnień i raportowania.

Poniżej znajduje się zestaw najważniejszych poleceń i technik przydatnych w codziennej pracy.

1. Struktura systemu plików

Zanim wydasz jakiekolwiek polecenie, warto poznać układ kluczowych katalogów:

  • / – główny katalog (root) całego systemu.
  • /home – katalogi domowe użytkowników.
  • /etc – pliki konfiguracyjne (kluczowe źródło informacji przy enumeracji).
  • /var/log – logi systemowe i aplikacji (nieocenione podczas rekonesansu).
  • /tmp – katalog z prawami do zapisu dla wszystkich (world-writable), częste miejsce zapisu payloadów i skryptów.
  • /root – katalog domowy administratora (root).
  • /proc – wirtualny system plików z informacjami o działających procesach i jądrze.
  • /opt – oprogramowanie firm trzecich (często z błędnymi uprawnieniami lub podatnościami).

2. Poruszanie się i wyszukiwanie

Podstawowa nawigacja oraz lokalizowanie interesujących plików konfiguracyjnych:

pwd
find / -name "*.conf" 2>/dev/null

Przykładowy wynik wyszukiwania:

Wyszukiwanie binariów z bitem SUID

Jedna z podstawowych technik poszukiwania wektorów eskalacji uprawnień:

find / -perm -4000 -type f 2>/dev/null

Przykładowy wynik:

3. Odczyt i edycja plików

Podgląd zawartości, edycja oraz monitorowanie logów na żywo: Polecenie tail -f pozwala śledzić dopisywane linie w czasie rzeczywistym – przydatne np. podczas testowania prób logowania lub obserwacji reakcji systemu na payload.

4. Uprawnienia plików

Struktura uprawnień w Linuksie to fundament bezpieczeństwa systemu:

Rozbicie uprawnień rwxr-xr--:

  • rwx – właściciel (odczyt, zapis, wykonanie),
  • r-x – grupa (odczyt, wykonanie),
  • r-- – pozostali użytkownicy (tylko odczyt).

5. Identyfikacja użytkownika i uprawnień sudo

Po uzyskaniu powłoki pierwszym krokiem jest sprawdzenie własnego kontekstu i uprawnień:

whoami
id
sudo -l # sprawdzenie uprawnień bieżącego użytkownika do wykonywania poleceń z prawami roota

6. Działające procesy

Przegląd uruchomionych usług pozwala zidentyfikować aktywne procesy w tle:

ps aux
top

Pozwala to ustalić, jakie mechanizmy obronne lub usługi bazodanowe działają w systemie.

7. Analiza sieci i portów

Sprawdzenie adresacji oraz otwartych portów nasłuchujących:

ip a # wyświetla adresy IP i konfigurację interfejsów sieciowych
ss -tulnp # wyświetla porty nasłuchujące (TCP/UDP) wraz z powiązanymi procesami

8. Filtrowanie informacji (grep, cut, awk)

Szybkie przeszukiwanie dużych zbiorów danych i logów:

grep -r "password" /var/www/ 2>/dev/null
cat /etc/passwd | grep -v nologin | cut -d: -f1

Ułatwia to odnalezienie haseł w plikach konfiguracyjnych lub wyodrębnienie listy użytkowników z aktywną powłoką.

Warto przećwiczyć te polecenia w środowiskach laboratoryjnych (np. na maszynach TryHackMe lub Hack The Box).